Σημείωμα του Διευθυντή - Οδηγός Σπουδών 2014-2015

Π
ράγματι πρέπει κάποτε να γίνει μια διευρυμένη συζήτηση για το "τι σχολείο θέλουμε". Διστακτικά και μάλλον απρόσμενα άρχισε μια συζήτηση για τα σχολεία "αριστείας" και το τι πραγματικά είναι η "αριστεία".

Βγήκε (ίσως αιφνιδιαστικά και ξαφνιάζοντας αρκετούς) ο αρμόδιος υπουργός και μίλησε για αριστεία, "ρετσινιά" και "στρεβλή φιλοδοξία" (ίσως με λόγο παρεξηγήσιμα οραματικό και παρελθοντικό). Ακούστηκαν απαντήσεις περί "ισοπεδωτικής προς τα κάτω" αντίληψης, περί "νομιμοποίησης της μετριότητας". Το σίγουρο είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος της κουβέντας που γίνεται (σε κάποιες εφημερίδες και ιντερνετικά) είναι κακοπροαίρετη, παραπλανητική πιθανόν και προσχηματική. Είναι όμως καλό ότι γίνεται.
 

Προφανώς το θέμα δεν είναι αν θα θέλαμε να είμαστε άριστοι, μέτριοι ή "κακοί" μαθητές, δάσκαλοι ή πολίτες. Το θέμα έγκειται στην κοινωνική νοηματοδότηση της λέξης "άριστος" καθώς και στο τι θυσίασε και θυσιάζει ο "άριστος" για να γίνει και να παραμείνει τέτοιος.
Ξεπερνάω τις κοινοτοπίες: το ιδανικό θα ήταν να είναι όλα άψογα.. Καλύτερα πλούσιος, υγιής και άριστος παρά φτωχός, άρρωστος και μέτριος. Το (επίτηδες πολωτικό, μαύρο – άσπρο) ερώτημα είναι τι θα ήθελε κάποιος από το παιδί του (και θα προσπαθήσω οι λέξεις που θα χρησιμοποιώ, αντιδιαστέλλοντας τοποθετήσεις, να έχουν το κυριολεκτικό τους νόημα).

Τι θέλουμε λοιπόν;
(α) Το παιδί μας ισορροπημένο και ευτυχισμένο ή μαθητή του 20 και δυνητικό νομπελίστα;
(β) Το παιδί μας υποψιασμένο για την αλήθεια, ή σωστότερα για την πορεία προς αυτήν ή παπαγαλάκι, μηχανή αναπαραγωγής;
(γ) Το παιδί μας ενταγμένο κοινωνικά με όλο το ρίσκο της αλληλεπίδρασης ή προστατευμένο, ασφαλές αλλά κλεισμένο σε μια θερμοκοιτίδα;
(δ) Το παιδί μας καλλιεργημένο, ευαίσθητο δέκτη ερεθισμάτων (ίσως και "θορύβου") ή επιλεκτικό δέκτη που δέχεται (και ενισχύει) μόνο τα ερεθίσματα που επαληθεύουν την πορεία των πραγμάτων και τη θέση μας σε αυτήν;
(ε) Το παιδί μας να διαλέγει ελεύθερα και υπεύθυνα με βάση τη δικιά του συγκρότηση και τα δικά του όνειρα ή το παιδί μας να συνεχίζει πάνω στα δικά μας συμπεράσματα, εμπειρίες ίσως και αστοχίες;
(Τα προηγούμενα πέντε σημεία, με αφορμή δύο πρόσφατες συζητήσεις με γονείς μαθητών του σχολείου)

Στον μικρόκοσμο ενός σχολείου υπάρχει η δυνατότητα μιας πιο άμεσης και βιωματικής, όχι τόσο ιδεολογικοποιημένης οπτικής. Ταυτόχρονα υπάρχει η δυνατότητα ειδικών και εξατομικευμένων χειρισμών, ώστε να ξεπερνιέται η πόλωση των προηγούμενων ερωτημάτων.

Πιθανότατα κανείς δε θα ήθελε το παιδί του να θυσιάσει την κοινωνική του αλληλεπίδραση και παρουσία για να γίνει ο καλύτερος μαθητής της τάξης. Κανείς δε θα ήθελε το παιδί του να κάνει πρωταθλητισμό εις βάρος της κοινωνικής του ένταξης. Κανείς δε θα ήθελε το παιδί του πρωταγωνιστή σε κάποιο παιχνίδι αδυσώπητου ανταγωνισμού εις βάρος της συναισθηματικής του συγκρότησης.

Κανείς δε θα ήθελε το παιδί του να είναι αδιάφορος μαθητής, εφησυχασμένος σε μια μίζερη μετριότητα, χωρίς ενδιαφέροντα στόχους και κίνητρα, έναν απλό διεκπεραιωτή μιας μουντής σχολικής καθημερινότητας, έναν φοβισμένο μαθητή με έλλειμμα αυτοπεποίθησης.

Το θέμα είναι να μπει κάποτε ο μαθητής σαν άνθρωπος ζωντανός (ποτέ δεν κατάλαβα αλήθεια αυτούς που σε αποφοιτήσεις λένε απευθυνόμενοι στα παιδιά "τώρα που αρχίζετε τη ζωή σας...", λες και μέχρι τότε δε ζούσανε) και οι ανάγκες του στο κάδρο.

Εμείς εδώ πιστεύουμε ότι υπάρχει τρόπος και το βλέπουμε στους μαθητές μας. Υπάρχει τρόπος να αγαπήσω τη γνώση, να θέλω να γίνομαι διαρκώς καλύτερος χωρίς αυτό να υπονομεύει τις σχέσεις μου και την ισορροπία μου.

Δε χρειάζεται να ξέρω πότε γεννήθηκε ο Μότσαρτ αλλά είναι καταπληκτικό να ξέρω να γοητεύομαι από τη μουσική του. Τι από τα δύο είναι ουσιαστική μουσική παιδεία; Δε χρειάζεται να ξέρω ότι είμαι ο καλύτερος στα μαθηματικά για να δηλώσω ότι μου αρέσουν. Δε χρειάζεται να θέλω να είμαι ο πρώτος για να θέλω να είμαι καλός. Δε χρειάζεται ο δάσκαλος να με αγχώνει και να διαβάζω απλά για την επιβράβευσή του. Χρειάζεται ο δάσκαλος να με εμπνέει, διακριτικά να με καθοδηγεί και να εγγυάται το κλίμα συνεργασίας και άμιλλας μέσα στην τάξη.

Η πρόκληση για τον εκπαιδευτικό είναι μεγάλη, για τον γονιό μεγαλύτερη, για τον μαθητή και την κοινωνία τεράστια.

Μπορούν τα παιδιά μας να αγαπήσουν τη γνώση αυτή καθαυτή χωρίς χρησιμοθηρία και εχέγγυα μελλοντικής εξαργύρωσης; Μπορούν τα παιδιά μας να κοινωνικοποιηθούν σε μια ούτως ή άλλως δύσκολη εποχή χωρίς επιπλέον άγχη, εντάσεις και ανασφάλειες; Μπορούν τα παιδιά μας να προσδιορίσουν
ελεύθερα, με ευαισθησία, αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση αυτό που πραγματικά θέλουν να σπουδάσουν και να γίνουν, ώστε με την προσπάθειά τους να το κατορθώσουν;

Το δεύτερο μεγάλο θέμα (το οποίο βέβαια δεν άνοιξε ακόμα) είναι η λεγόμενη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της παραγωγικής διαδικασίας. Κάποτε θέλανε στη Γαλλία μηχανικούς ορυχείων, τώρα θέλουν μηχανικούς δικτύων. Η έρευνα προφανώς θα χρηματοδοτείται από αυτόν που ενδιαφέρεται για το αποτέλεσμά της (όποιος κι αν είναι αυτός). Προφανώς αλλάζουν τα αντικείμενα, τα επαγγέλματα και τα ερευνητικά ενδιαφέροντα. Τι είναι αυτό όμως που θέλουμε από αυτό που ονομάζουμε "παιδεία"; Μία δεξιότητα που σήμερα υπάρχει και αύριο όχι ή κάποια γενικότερη συγκρότηση και ικανότητα να μαθαίνω, να κρίνω και να προσαρμόζομαι; Οι εύποροι στις Ηνωμένες Πολιτείες θα σπουδάσουν γενικά π.χ.
οικονομία σε κάποιο καλό πανεπιστήμιο και όχι απευθείας π.χ. χρηματοοικονομικά. Ενδιαφέρονται να αποκτήσουν τα γενικά στοιχεία που συγκροτούν αυτό που λέμε καλλιέργεια, αναλυτική ικανότητα, συνθετική σκέψη. Η εξειδικευμένη δεξιότητα μετά είναι πολύ εύκολο να έρθει. Τα ίδια χαρακτηριστικά
ψάχνουν και οι μεγάλες εταιρείες. Άρα δεν έχει νόημα να προσαρμοστεί η εκπαίδευση στις επιμέρους δεξιότητες που χρειάζονται στα ορυχεία, στα δίκτυα ή στα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, θυσιάζοντας την αξία της απαραίτητης γενικότερης συγκρότησης.

Τελικά (γυρνώντας στην αφορμή του κειμένου) μήπως η πραγματική αριστεία προκύπτει όχι απλά από την αποκήρυξη της μετριότητας αλλά από την απομυθοποίηση της ίδιας της αριστείας; Μήπως η πραγματική κοινωνική αριστεία προκύπτει (και αυτή) όχι σαν εφαρμογή της αρχής "ο σκοπός αγιάζει
τα μέσα" αλλά από την υπέρβαση της ανάγκης για κοινωνική καταξίωση μέσω της προβολής της; Μήπως ο πραγματικά άριστος δεν αγχώθηκε ποτέ για να γίνει τέτοιος; Είναι καλό ότι επιτέλους ανοίγει μια συζήτηση. Μακάρι να γίνει ουσιαστικά χωρίς ιδεοληψίες, ιδεολογήματα, κούφιες και κοινότυπες
προσεγγίσεις.

 

Βασιλειάδης Κωνσταντίνος
Διευθυντής Λυκείου
Εκπαιδευτήρια Βασιλειάδη

 

Σημείωση: Το παραπάνω κείμενο γράφτηκε με αφορμή την έκδοση του οδηγού σπουδών των Εκπαιδευτηρίων για το σχολικό έτος 2014 - 2015

Μοιραστείτε το

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

Επικοινωνήστε μαζί μας

Εκπαιδευτήρια Βασιλειάδη
12χλμ Θεσ/νίκης - Μουδανιών
Τ.Θ.: 60408, 57001 Θέρμη
Θεσσαλονίκη
T: +30 2310 475958-9
F: +30 2310 489002
E: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Εγγραφή στις Ενημερώσεις

Εγγραφείτε στο ενημερωτικό δελτίο των Εκπαιδευτηρίων Βασιλειάδη

Blogs Καθηγητών

 

 

 

 

 

 

 

 



 

Ο Καιρός

Λιακάδα

11°C

Θέρμη

Λιακάδα

Υγρασία: 64%

Άνεμος: 11.27 km/h

  • 20 Οκτ 2017

    Νέφη ανα διαστήματα 25°C 7°C

  • 21 Οκτ 2017

    Λιακάδα 26°C 10°C